كشور ما ایران، به دلیل تنوع گیاهی و اقلیمی كم نظیر، دارای حیات وحش بسیار متنوع بوده و از جنبه شكار، در سراسر دنیا مورد توجه می باشد شكار و شكارگری در ایران ریشه ای دیرینه دارد. هخامنشیان شكار را مناسب ترین مكتب برای تعلیم و تربیت و آموزگار حقیقی به كودكان و نوجوانان می دانستند و فرزندانشان را از كودكی در این مكتب می پروراندند. علاقه و وابستگی به شكار بعد از ۵۰۰ سال به ساسانیان كه خود را وارث هخامنشیان می دانستند منتقل شد و تا آن جا گسترش یافت كه فعالیت عمده و تفریح پادشاهان و بزرگان ساسانی را شكل داد. تا قبل از ظهور اسلام ضابطه و محدودیتی برای شكار وجود نداشت و شكارگر با استفاده از وسایل گوناگون و با هر كیفیتی به شكار حیوان مورد نظر می پرداخت. ضوابطی كه در اسلام برای آلات و ادوات و نحوه شكار و نیز نوع حیوان و شیوه ذبح آنها وضع شده اولین ضوابط تعیین شده در این زمینه در طول تاریخ است. دوران حكومت قاجاریه، خصوصاً سلطنت طولانی ناصرالدین شاه، دوران رواج انواع تفریحات و شكار است. در این زمان مناطق و املاك بسیاری به قرقگاه های سلطنتی و خصوصی برای شكار اختصاص داده شد. دست نوشته ها و خاطراتی كه از حكام، سلاطین و شاهزادگان به جای مانده خود نشان دهنده بسیاری از سهل انگاری های ایشان در قبال حفظ نسل حیات وحش ایران است.
قبل از شكل گیری طبقه شكارچیان محلی، شكار منحصر به طبقه ای خاص بود كه شكارگاه های اختصاصی و كلیه لوازم و امكانات شكار را در اختیار داشت ولی با بركناری این طبقه، شكارگاه های اختصاصی نیز در معرض تجاوز دیگران بویژه شكارچیان محلی قرار گرفت و موجب كاهش قابل توجه جمعیت بسیاری از جانوران قابل شكار ایران شد. شكار بيش از حد موجب شد اولین احکام قانونی درباب شکار در تاریخ ۱۸ اردیبهشت ۱۳۰۷ تدوین و تصویب گردد. در ۱۴ اسفند ۱۳۳۵ مقررات مستقل و نسبتاً جامعی در زمینه حفاظت از حیات وحش به تصویب رسید و کانون شکار و صید به منظور اجرای قوانین تدوین شده تشكيل گرديد. در ۱۶ خرداد ۱۳۴۶ سازمان شکاربانی و نظارت بر صید جایگزین کانون شکار شد و این سازمان رسماً به عنوان یک دستگاه مستقل دولتی فعالیت خود را با آموزش شکاربانان در سطح کشور آغاز و مناطق را نیز به عنوان پارک وحش مورد حفاظت قرار داد. در سال ۱۳۵۰ با مطرح شدن مسائل زیست محیطی در سطح جهان، این سازمان با تغییر عنوان به نام سازمان حفاظت محیط زیست عهده دار مسایل محیط زیست کشور گردید و همکاری خود را با سازمان های بین المللی ادامه داد. سازمان حفاظت محیط زیست طبق استانداردهای بین المللی مناطقی را تحت عنوان مناطق چهارگانه (پارك ملي، اثر طبيعي ملي، پناهگاه حيات وحش و منطقه حفاظت شده) مورد حفاظت قرار داده است، که هر یک از مناطق دارای شرایط و مقررات خاص بوده و هم اکنون تعداد آنها در کل کشور به ۱۵0 و به مساحت 16676734ميليون هكتار رسیده است كه وظيفه حفاظت و حراست از اين مناطق بر عهده افرادي دلسوز، وظيفه شناس و سخت كوش به نام “محيط بانان “مي باشد. محيط بانان افرادی هستند كه بر اساس شرح وظايف قانوني، مسئوليت اجراي قوانين و مقررات صيد، شكار، حفاظت و بهسازي محيط زيست را در سطح حوزه استحفاظي خويش بر عهده دارند. سه هزار محیط بان جور حفاظت از محیط زیست پهناور ایران را می کشند در حالی که طبق استاندارد جهانی باید از هر 2000 هکتار عرصه خشکی و هر 1000 هکتار عرصه تالابی، یک محیط بان حفاظت کند كه برای گستره ای چون کشور ایران نیاز به ۱۱ هزار محیط بان مي باشد. محیط بانان در گرمای 50 درجه تا سرمای 20 درجه زیر صفر و در دور افتاده ترین نقاط و کوهستان های صعب العبور با کمترین امکانات مورد نیاز در حال خدمت هستند و در این راه متحمل مشکلات و رنج های فراوانی در حفاظت و حراست از محیط زیست و منابع طبیعی و گاهاً در درگیری ها مجروح و یا شهید می شوند. تاکنون 113 نفر از محیط بانان در جریان درگیری های مسلحانه با شكارچيان غيرمجاز در پارک های ملی و جنگل های کشور جان خود را از دست داده اند.در اين خصوص به منظور قدرداني و تشكر از اين عزيزان همه ساله در سالروز ميلاد حضرت امام رضا (ع) كه خود به واسطه ضمانت آهو اولين محيط بان آفرينش لقب گرفته اند اين روز به نام روز محيط بان نامگذاري و مراسم گراميداشتي در شهر مشهد مقدس برگزار مي گردد كه طي آن به محيط بانان نمونه هر استان هدايائي توسط رئيس سازمان حفاظت محيط زيست كشور اهدا مي شود. در پايان فرصت را مغتنم شمرده و از زحمات و تلاش های طاقت فرسای این قشر بی ادعا و کم توقع و پاک سیرت تقدیر بعمل آورده و آرزوي توفيق روزافزون براي آنها و خانواده محترمشان از خداوند متعال خواستاريم.
ابراهيم غلامرضاپور(مسئول محيط زيست شركت)