آشنایی باشرکت سنگ آهن مرکزی ایران
آهن بعنوان فراوانترین عنصر لایه خارجی پوسته زمین در طبیعت بیشتر بصورت اکسید و سولفور دیده میشود. منشا آهن موجود در پوسته زمین ، از مواد مذاب درون زمین است که بر اثر تفریق در مرحله اصلی تبلور ماگما بصورت گسترده بوجود می آید و یا در مراحل دیگر مانند تبلور محلولهای گرم مذاب که به فاز هیدروترمال مشهور است باتشکیل کانسارهای رسوبی شکل می گیرد . مهمترین کانسارهای آهن بصورت ماگنتیت ، هماتیت ، مارتیت ، لیمونیت ، پیریت ، سیدریت ومارکاسیت در طبیعت یافت میشوند .
از نظر صنعتی کانیهای مهم آهن که برای استحصال فلز آهن استخراج میشوند بیشتر ماگنتیت و هماتیت هستند. در حال حاضر سالیانه بیش از دو میلیارد تن سنگ آهن از معادن دنیا استخراج و درکوره های فولاد سازی به فولاد تبدیل میگردند. مهمترین صادر کنندگان سنگ آهن دنیا نیز کشورهای استرالیا و برزیل میباشند که هر کدام سالیانه بیش از دویست میلیون تن سنگ آهن صادر می نمایند.
در ایران در حال حاضر سالیانه حدود ۱۸ میلیون تن سنگ آهن از معادن سنگ آهن چادرملو، گل گهر، مرکزی و معادن کوچک بخش خصوصی استخراج و مورد مصرف واحدهای فولاد سازی کشور قرار میگیرد. مهمترین مصرف کنندگان داخلی سنگ آهن کشور کارخانه های ذوب آهن اصفهان ، فولاد مبارکه و فولاد اهواز میباشند. بخشی از سنگ آهن تولیدی کشور( حدود ۳ میلیون تن در سال ) نیز صادر میگردد.
منطقه بافق به علت دارا بودن معادن غنی سنگ آهن طی سالیان گذشته بیشتر مورد توجه دولت ، مسئولین و سرمایه گزاران بخش خصوصی قرار گرفته است .
طبق مطالعات انجام گرفته تا کنون نزدیک به ۳۵ آنومالی آهن دار با ذخیره ی بالغ بر ۱٫۷میلیارد تن سنگ آهن در این منطقه شناسایی و اکتشاف گردیده است . مهمترین کانسارهای سنگ آهن بلوک بافق کانسارهای آهن چادرملو، چغارت ، چاه گز ، آنومالی شمالی ، آنومالی D19 ، میشدوان و شیطور میباشد .
شركت سهامي خاص معادن سنگ آهن مركزي ايران
معدن چغارت در 12 كيلومتري شمال شرقي شهر بافق و در 125 كيلومتري جنوب شرقي شهر يزد و 75 كيلومتري جنوب غربي شهر بهاباد و در حاشيه كوير ايران واقع شده و داراي آب و هواي بسيار گرم و رطوبت خيلي كم ميباشد .
ارتفاع اوليه توده چغارت 1286 متر از سطح دريا و حدود 150 متر از سطح منطقه اطراف بوده است اين معدن از طريق راه آهن سراسري به طول 1000 كيلومتر با تهران ، 470 كيلومتر با ذوب آهن اصفهان و 610 كيلومتر از طريق سيرجان به بندرعباس ارتباط دارد.
تاريخچه اكتشافي شركت
معدن چغارت از قديم شناخته شده بود . براي اولين بار استال (STHAL) در سال 1897 ميلادي نقشه زمين شناسي از اين منطقه تهيه نمود . گزارش و اطلاعات بيشتري را ، بنه (BOHNE) طي سالهاي1932-1929 كه بعنوان مشاور معدني دولت ايران انجام وظيفه مي نمود تهيه كرده و باير ((BAIER در سالهاي 1940-1938 راجع به طبقات متامرف بين انارك تا بافق مطالعاتي انجام داده است .
معدن چغارت كه بعنوان بهترين معدن از نظر كميت و كيفيــت سنگ آهن و نزديك به شهــر بافق تشخيص داده شد در دستور كار قرار گرفته و عمليات اكتشاف تكميلي و تجهيز معدن چغارت همزمان با اكتشاف ساير معادن و كانسارها صورت گرفته و بهره برداري از معدن چغارت درشهريور سال 1350 شروع گرديد .
با توجه به وجود معدن چغارت و 38 آنومالي ديگر سنگ آهن با ذخيره حدود 1.7 ميليارد تن در منطقه بافق ، شركت سهامي خاص معادن سنگ آهن مركزي ايران تأسيس و عمليات بهره برداري از معدن چغارت بعنوان يكي از معادن اين شركت با ذخيره اي معادل 177.2 ميليون تن شامل 107 ميليون تن B.F و 70.2 ميليون تن سنگ آهن پر فسفر و كم عيار جهت تأمين سنگ آهن مورد نياز ذوب آهن اصفهان شروع گرديد .
شركت علاوه بر توليد سنگ آهن مورد نياز ذوب آهن اصفهان طي 30 سال گذشته مطالعات وسيعي در زمينة اكتشافات معادن سنگ آهن انجام داده است . و همچنين در خصوص معادن موجود در منطقه از جمله 38 آنومالي آهن دار با ذخيرة حدود 1.7 ميليارد تن سنگ آهن را جمع آوري و اكتشاف نموده است . در اين راستا اكتشافات مقدماتي و تكميلي معدن سنگ آهن چادرملو را كه يكي از معادن آهن دار ناحيه بافق شناخته شده است از سال 1350 لغايت 1365 انجام داده است كه پس از تصميم گيري مبني بر تجهيز معدن چادرملو ، معدن مذكور از اين شركت منفك و با تشكيل شركت صنعتي و معدني چادرملو عمليات تجهيز و در ادامه بهره برداري از معدن چادرملو به شركت فوق واگذار گرديده است.
خلاصه سوابق
کانسار سنگ آهن چغارت بعلت قرار گرفتن در مجاورت شهرستان بافق و رنگ تیره آن از زمانهای قدیم مورد شناسائی قرار گرفته و در نقشه های قدیمی معدن شناسان غربی که روی معادن ایران کار می کردند مشخص می باشد. از سال ۱۳۴۰ که سازمان ذوب آهن ایران متولی انجام امور مربوط به تامین سنگ آهن و فولاد کشور گردید با همکاری کارشناسان شوروی سابق اکتشافات سیستماتیک روی این کانسار را شروع نمود. گزارش اکتشاف مقدماتی این کانسار در سال ۱۳۴۵ توسط سازمان ذوب آهن ایران تهیه و کارخانه ذوب آهن اصفهان بر اساس این ذخیره احداث و استخراج سنگ آهن از معدن چغارت در سال ۱۳۵۰ جهت آن کارخانه آغاز گردید.جهت سازماندهی برنامه های اکتشاف و تولید مواد معدنی مورد نیاز صنایع فولاد در دی ماه سال ۱۳۴۹ ایجاد شرکت سهامی خاص معادن سنگ آهن مرکزی ایران تصویب و پس از تصویب مجلسین وقت در تاریخ ۳۱/۶/۱۳۵۳ این شرکت در اداره کل ثبت شرکتها و مالکیت صنعتی کشور به ثبت رسید. پس از پیروزی انقلاب اسلامی در اجرای مفاد مصوبات مورخ ۲۸/۱۰/۱۳۶۵ شورای عالی فولاد اساسنامه شرکت سهامی خاص معادن سنگ آهن مرکزی ایران اصلاح و به عنوان یکی از شرکتهای زیر مجموعه فولاد به فعالیت خود ادامه داد و در نهایت پس از انحلال شرکت ملی فولاد ایران سابق وتشکیل سازمان توسعه و نوسازی معادن و صنایع معدنی ایران ، شرکت سهامی خاص معادن سنگ آهن مرکزی ایران به شرکت تهیه و تولید مواد معدنی ایران که یکی از ۸ شرکت اصلی زیر مجموعه سازمان توسعه میباشد واگذار گردید.
وضعیت زمین شناسی و کیفیت ذخیره
کانسار چغارت در سازندهای پره کامبرین ایران مرکزی قرار دارد. سنگهای در بر گیرنده کانسار مجموعه ای از سنگهای رسوبی ، آتشفشانی ، فیلیت ، شیستهای متبلور، مرمر و گنیس می باشد که در فرهنگ چینه شناسی ایران بعنوان سری مراد شناخته شده اند. این مجموعه تحت تاثیر دگرگونی مجاورتی ، ناحیه ای و متاسوماتیسم قرار گرفته و باعث گردیده تنوع عظیمی از سنگها و کانیها در اطراف چغارت بوجود بیاید.
کانسار آهن چغارت از نوع مانیتیت – هماتیت میباشد که بصورت توده ای تبر مانند با روند شمالغرب ، جنوب شرق تشکیل گردیده است و تعداد زیادی دایک کانسار و سازندهای اطراف را قطع نموده است .
آپاتیت که به عنوان مهمترین کانه مزاحم در کانسار چغارت میباشد به دو شکل بلورهای پراکنده و دایک با ضخامتهای مختلف در کانسار میباشد.
ذخیره زمین شناسی کانسار بر اساس گزارشات اکتشاف تکمیلی دفتر طراحی معدن (۱۳۷۴) معادل ۲۰۷ میلیون تن بر آورد شده است. طبق آخرین طرح نهایی استخراجی، ذخیره قابل استخراج معادل ۱۷۷ میلیون تن (۱۰۷ میلیون تن BF و ۷۰ میلیون تن سنگ آهن پر فسفر و کم عیار ) می باشد.
با توجه به اینکه نیمی از ذخیره سنگ آهن چغارت پر عیار و کم فسفر میباشد این سنگ آهن بدون هیچگونه فرایند کانه آرایی ، در کارخانه خردایش و دانه بندی چغارت دانه بندی و به واحدهای تولید فولاد ارسال می گردد.
میزان ذخیره باقیمانده در کانسار چغارت از ابتدای سال ۱۳۸۷ در محدوده طرح فعلی استخراجی ۶۸ میلیون تن با متوسط عیار آهن ۷/۵۷ و فسفر ۵۵ % در صد می باشد که از این ذخیره مقدار ۳۳ میلیون تن سنگ آهن با متوسط عیار آهن ۷/۶۰ درصد در فسفر ۲% درصد می باشد که طبق برنامه طی ۱۰ سال استخراج و بقیه ( ۳۵ میلیون تن ) سنگهای آهن کم عیار و پرفسفر می باشد که پس از استخراج در کارخانه تولید کنسانتره چغارت کانه آرایی و مورد مصرف قرار خواهند گرفت.
علاوه بر چغارت معادن سنگ آهن سه چاهون X ، سه چاهون XI ، چاه گز ، منگنز ناریگان و لکه سیاه نیز معادن فعال زیر مجموعه این شرکت می باشند.
سایر آنومالی های سنگ آهن بافق که در حال حاضر متولی آن شرکت تهیه و تولید میباشد ، نیز قرار است در طرحهای توسعه ای آینده این شرکت مورد مصرف قرار گیرند.